EU maakt nationale politici 'ambtelijker' en nationale ambtenaren 'politieker'. Hoewel de EU formeel geen zeggenschap heeft over de inrichting van het binnenlands bestuur, zijn er tal van mechanismen waarop Europese integratie heeft bijgedragen aan belangrijke veranderingen binnen het nationale ambtelijk apparaat. Op vaak subtiele wijze werkt de EU door in de veranderende machtsverhoudingen tussen parlement, regering, rechterlijke macht, ambtelijk apparaat en subnationale overheden. Zo is bijvoorbeeld het onderscheid tussen politiek werk en ambtelijk werk in de top van ministeries, kleiner geworden. Dit concludeert bestuurskundige Caspar van den Berg in zijn Leidse proefschrift over de invloed van ‘Europa’ op het openbaar bestuur in de natiestaat. Hij vergeleek daarbij ontwikkelingen in Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk en onderzocht het functioneren van ambtenaren in relatie tot hun ministers.  Hiertoe ondervroeg hij topambtenaren in deze landen.