Opinie (Herman van Gunsteren, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Leiden). Dit is een ingekorte versie van de Burgerschapslezing, georganiseerd door het Forum voor Democratische Ontwikkeling en het Soeterbeeck Programma van de Radboud universiteit Nijmegen). Burgerschap met de nadruk op integratie en normalisering is niet zo goed voor de vitaliteit van het politieke bestel. Burgerschap kreeg de afgelopen twee decennia veel aandacht, veel meer dan voordien. Het wordt naar voren geschoven als antwoord op problemen van globalisering, individualisering en democratie. Burgerschap wordt aangeprezen als herkenbaar houvast in een grote anonieme wereld, als samenbindende remedie tegen te ver doorgeschoten individualisme en als middel om de mensen in de democratie zich regeerbaar te doen gedragen.